شناخت صحابه با توجه به آیات جهاد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه قرآن و علوم حدیث دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

چکیده

یکی از مباحثی که تحت تاثیر اندیشه‌های سیاسی مسلمانان قرار گرفته، نظریه عمومی عدالت صحابه است. دستگاه حکومتی اموی با ایجاد این تفکر سعی داشت تا اهل بیت پیامبر(ص) را از جامعه مسلمین حذف کرده و دیگران را به عنوان مرجع دینی به امت اسلامی معرفی کند. در این میان، قرآن منبعی شایسته برای شناخت صحابه می‌باشد؛ چراکه آیات جهاد، رفتار صحابه در برابر خدا و پیامبر (ص) را منعکس کرده‌اند. در این مقاله، با بررسی رفتار صحابه با توجه به آیات جهاد بر اساس سیر تاریخی وقوع جنگ‌ها به نتایج زیر رسیده‌ایم:

 مخالفت با پیامبر (ص) در جنگ بدر تا اینکه باکاروان تجاری و جنگی قریش برخورد نشود.
در جنگ احد یک سوم نیروهای مسلمانان از وسط راه جبهه برگشتند و سبب تضعیف روحیه سایر مسلمین گردیدند و چهل نفر منطقه نفوذ دشمن را برای جمع‌آوری غنایم رها کردند و با پیامبر (ص) مخالفت نمودند و باعث شهادت 70 نفر از مسلمانان و فرار اکثریت مسلمانان و تنها ماندن پیامبر (ص) با مومنین اندک در برابر دشمن گردیدند.
در جنگ احزاب که دشمن، شهر مدینه را محاصره کرده بودند منافقین به بهانه های مختلف از شرکت در جهاد، خودداری ‌کردند و با تبلیغات مسموم از شرکت دیگران خودداری می‌نمودند.
 بسیاری از صحابه در سفر عمره به گمان اینکه پیامبر (ص) بدست مشرکین کشته می‌شود و به مدینه بر نمی­گردد، از همراهی پیامبر خودداری کردند.
 در فتح مکه افرادی به نفع دشمن جاسوسی کردند که سوره ممتحنه نازل شد.
 در جنگ حنین بسیاری از مسلمانان فرار کردند و پیامبر (ص) را در تقسیم غنایم مورد اعتراض قرار دادند.
در جنگ تبوک بسیاری از صحابه، از حرکت به جنگ خودداری نمودند و افرادی را که به جبهه کمک مالی می‌کردند، مورد تمسخر قرار ‌دادند و برای توجیه خلاف خودشان به دروغ نزد پیامبر (ص) به خدا قسم خوردند .

هر مقدار به اواخر عمر شریف پیامبر(ص) نزدیک می‌شویم تعداد منافقین و ضعیف­الایمان زیادتر می‌شوند و نزول آیات قرآنی همین مطلب را اثبات می‌کند و این امور نشان می‌دهد که همه صحابه عادل نبودند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Knowing the Companions of the Prophet Muhammad with the Verses of Jihad

نویسنده [English]

  • Karim Alimohammadi
Assistant Professor at Azarbaijan Shahid Madani University
چکیده [English]

One of the discussions influenced by political debates, is the general theory of the justice of the Companions of the Prophet Muhammad. The Umayyad regime tried to omit the Household of the Prophet from the Islamic society and introduce others as religious authorities by this theory. The Holy Quran is a worthy source for knowing the Companions as the verses of Jihad reflects the behavior of the Companions towards God and His Prophet. This article tries to introduce the Companions according to the verses of Jihad. By analyzing the verses of Jihad according to the historical course of the battles, we have come to these results:
1-   Opposition with the Prophet in the Battle of Badr in order to avoid the conflict with the commercial and military convoy of Quraish.
2-   In the Battle of Ohod the withdrawal of one third of Muslim troops by the leadership of Abdullah ibn Ubayy weakened the courage of the Muslims and a number of 40 from Muslim troops have left the battle field for trophies. This opposition with the Prophet caused 70 Muslims to be martyred and most of the Muslims to escape and made the prophet alone with a few number of Believers.
3-   In the Battle of Ahzab with the enemy surrounded the city of Madinah the Hypocrites and those with weak Faith did not attend the battle and made many others not to attend too.
4-   Many of Companions did not accompany the Prophet in his Omrah trip to Mecca supposing that he will be killed by the Hypocrites and will not come back to Medinah.
5-   In conquering of Mecca some people were spies of the people of Mecca and the Sura Mumtahinah revealed in this respect.
6-   In the Battle of Hunain many escaped from the battle field and also the prophet was accused for the way he divided the trophies.
In the Battle of Tabuk many did not departed for the battle and at the same time mocked those who supported financially the battle and for justification lied to the prophet with lie swear. The closer to the death of the Porphet, the more the number of the Hypocrites and those with weak faith. Quranic verses prove this fact and shows that not all Companions were just.

کلیدواژه‌ها [English]

  • narrative interpretation
  • authentic narrative
  • inauthentic narrative
  • classification
  • Al-Mizan
  • قرآن.
  • نهج البلاغه، صبحی صالح.
  • ابن حجر العسقلانی، الحافظ؛ (1412ق)،  الاصابه فی تمییز الصحابه، بیروت، دارالجبل.
  • ابن منظور؛ (1405ق)،  لسان العرب، قم، ادب الحوز.
  • ابن هشام، السیره النبویه؛ (1413ق)،  تحقیق مصطفی السقاء ابراهیم الابیاری، عبدالحفیظ شلبی، بیروت: داراحیا، التراث العربی.
  • السیوطی جلال‌الدین؛ (1423ق)،  اسباب النزول، مصر: دارالغدا الجدید.
  • الطبرسی، فضل بن حسن؛ (1401ق)،  مجمع البیان، بیروت: دارالمعرفته.
  • الفیومی، احمد بن محمد؛ (1425ق)،   المصباح المنیوقم، دارالهجره.
  • جمعه العروسی الحویزی علی؛ (1373ش)،  نور الثقلین، قم: اسماعیلیان.
  • جوادی آملی، عبدالله؛ (1385ش)،  تسنیم تفسیر قرآن کریم، قم: نشر اسراء.
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛ مفردات الفاظ قرآن، قم: ذوی القربی.
  • رضوانی علی اصغر؛ (1382ش)،  شیعه شناسی، تهران: مشعر.
  • سبحانی، جعفر؛ (1385ش)،  راهنمای حقیقت، تهران: مشعر.
  • --------؛ (1375ش)،  منشور جاوید، قم: موسسه امام صادق.
  • الشیرازی، سید علی خان؛ (1403ق)،  الدرجات الرفیعه فی طبقات الشیعه، یبروت، موسسه الوفاء.
  • طباطبائی، محمد حسین؛ (1394ق)،  المیزان، قم: اسماعیلیان .
  • کلینی، محمد بن یعقوب؛ (1365ش)،  الکافی، تران دارالکتب الاسلامیه.
  • واقدی محمد بن عمر، مغازی؛ (1423ق)،  ترجمه مهدوی دامغانی، تهران: نشر دانشگاهی.