اهمیت عقل و استدلالهای عقلی برای اثبات وجود خدا از منظر زمخشری در تفسیر کشاف

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

چکیده

چکیده
جارالله زمخشری معتزلی از مفسران و متکلمان تأثیر گذار در قرن ششم هجری بوده‌است. و با نگارش تفسیر کشاف بسیاری از آیات الهی را تبیین و روشن نموده‌است. معرفی اندیشه‌های کلامی و تفسیری این اندیشمند بزرگ می‌تواند قدمی در راه آشنایی با فرهنگ و معارف اسلامی تلقی گردد. با بررسی دیدگاه‌های این مفسر،معلوم گردید با رویکرد عقلی مباحث خداشناسی را مورد تحقیق قرار داده‌ است. زمخشری عقل را در دستیابی به اثبات وجود خدا و صفات او مستقل و معارف وحیانی را صرفاً تنبیهی می‌داند.وی نظر واستدلال در مسائل اعتقادی راضروری می داند وبااستناد به آیات قرآن هرگونه تقلید کورکورانه در باورهای دینی رامردوداعلام نموده است. وی با استفاده از آیات قرآن مجید براهینی چون فطرت، امکان و وجوب، حدوث و نظم را برای اثبات وجود خداوند بکار گرفته‌است.واز این طرق وجود خدارا اثبات نموده است دراین نوشتار اندیشه های ایشان در این مباحث تبیین می گردد.

کلمات کلیدی: زمخشری،الکشاف،برهان حدوث،برهان نظم،برهان امکان ووجوب.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Importance of Reason and the Rational Argumentation According to Zamakhshari in his al-Kashaf Interpretation of Qur’an

نویسنده [English]

  • Marouf Ali Ahmadvand
Assistant Porfessor, Azarbaijan Shahid Madani University
چکیده [English]

Jar al-Allah al-Zamakhshari al-Mu’tazili is regarded as one of the most influential interpreters of the Holy Qur’an in the 6th century A.H. He explained lots of Qur’anic verses by his al-Kashaf interpretation. The introduction of his theological and interpretive can result in a familiarity with Islamic sciences. By examining his interpretive one can conclude that he has studied theology with rational approach. He considers the reason as independent in proving God and His attributes and he considers the revelation as just a remark or admonition. Based on Qur’anic verses, he considers reasoning in theological discussions as necessary and rejects any blind imitation in religious beliefs. He uses the Qur’anic verses to prove God by the proofs of human original nature and dispositon (Fitrat), contingency and necessity, temporally creation ex nihilio and the argument from design or order. In this paper his views on these subjects will be surveyed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Zamakhsahri
  • Kashaf
  • human original nature and dispositon (Fitrat) proof
  • temporally creation ex nihilio proof
  • the argument from design or order
  • contingency and necessity proof