آسیب شناسی روایات کافی در تفسیر المیزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه علوم قرآن و حدیث دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ولی‌عصر (عج) رفسنجان، کرمان، ایران.

2 کارشناس ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ولی‌عصر (عج) رفسنجان، رفسنجان.

چکیده

علامه طباطبایی یکی از متفکران در حوزۀ علوم اسلامی است. از جمله آثار ایشان تعلیقات وی بر بحارالانوار و نیز اصول کافی است. وی بر 88 موضع از بحارالانوار تعلیقه نوشت، اما پس از انتشار آن، آیت‌الله بروجردی، ادامۀ چاپ و انتشار تعلیقات وی را صلاح ندانست. علاوه بر این، ایشان تعلیقاتی بر اصول کافی نیز نوشته‌اند که از چند پاورقی تجاوز نمی‌کند؛ اما همین چند تعلیقۀ کوتاه توانست برخی مسائل پیچیدۀ علمی و عقیدتی را حل کند. یکی از مواضعی که علامه طباطبایی در آن به شرح و یا نقد میراث روایی شیعه پرداخته‌اند، تفسیر المیزان فی تفسیر القرآن است و با توجه به اهمیت و جایگاه وی و تفسیرش در میان متفکران مسلمان از یک‌سو و نیز جایگاه و اهمیت کتاب الکافی از سوی دیگر، نگارنده در مقالۀ پیش رو به احصاء شروح و تعلیقات علامه طباطبایی بر کتاب الکافی در اثر فاخر المیزان پرداخته و نوع مواجهۀ ایشان را با روایات کتاب کافی تبیین کرده‌است. وی در المیزان در مواضع متعددی به شرح و توجیه روایات کافی پرداخته‌ و در مواضعی نیز به آسیب‌شناسی این روایات اقدام کرده و این آسیب‌ها را توضیح داده‌اند و یا کوشیده‌اند روایت را با کمک دیگر روایات مصنفات حدیثی، تقویت کنند. نگارنده در اثر پیش رو با احصاء این موارد و دسته‌بندی آن‌ها، نوع مواجهۀ علامه طباطبایی را با روایات کتاب کافی در تفسیر المیزان (شرح، تقویت و آسیب‌شناسی روایات کافی) واکاوی کرده‌است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


قرآن کریم.
ابن بابویه، محمد بن علی (شیخ صدوق). (1362 ش). الخصال. قم: جامعه مدرسین.
بحرانی، سیدهاشم. (1334 ش). البرهان فی تفسیر القرآن. تهران: محمود بن جعفر موسوی.
بروجردی، سیدحسین. (1420 ق). نهایه التقریر. قم: مرکز فقه الائمه الاطهار.
حاج محمدی گلنابادی، رسول. (1402 ش). شیوۀ مواجهۀ علامه طباطبایی با روایات کافی در المیزان (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، رفسنجان: دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان.
حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین. (1392 ش). مهر تابان. قم: علامه طباطبایی.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر. (1404 ق). الدرالمنثور فی التفسیر بالماثور. قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی (ره).
صدر، سیدحسن. (بی‌تا). نهایه الدرایه: شرح الوجیزه للشیخ البهایی. ایران: مشعر.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1382 ش). المیزان فی التفسیر القرآن. سیدم‍ح‍م‍دب‍اق‍ر م‍وس‍وی ‌ه‍م‍دان‍ی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
_______________ . (1393 ش). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: الاعلمی.
_______________ . (1397 ش). مجموعه رسائل، (ج۳). قم: بوستان کتاب.
_______________ . (1362 ش). شیعه در اسلام. تهران: بنیاد علمی و فرهنگی علامه طباطبایی.
طبری، محمد بن جریر. (1422 ق). جامع البیان عن تاویل آی القرآن. قاهره: دارالهجر.
طوسی، محمد بن حسن. (1427 ق). رجال الطوسی. قم: جماعه المدرسین/ النشر الاسلامی.
عاملی، حسین بن عبدالصمد. (1401 ق). وصول الاخیار الی أصول الاخبار. قم: مجمع‌الذخائر الاسلامیه.
عاملی، زین‌الدین بن علی (شهیدثانی). (1413 ق). الرعایه فی علم الدرایه. قم: مکتبه المرعشی النجفی.
عیاشی، محمد بن مسعود. (1380 ش). تفسیر العیاشی. قم: مکتبه العلمیه الاسلامیه.
فرزانه، حسین و حیدری، داوود. (1397). «نظریۀ روح معنا؛ تقریرها و نقدها». آموزه‌های فلسفۀ اسلامی. دانشگاه علوم اسلامی رضوی، 23، 113-137.
قمی، على بن ابراهیم. (‏1404 ق). تفسیر القمی. قم: دارالکتاب.
ناصرى‌کریموند، امان‌اله و اکبرنژاد، مهدی و محمدی، روح‌الله.  (1402). «رویکرد فقه‌الحدیثی علامه طباطبایی نسبت به روایات الکافی در تفسیر المیزان». مطالعات علوم قرآن. پژوهشگاه فرهنگ و علوم اسلامی، 15، 96-127.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1365 ش). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
_____________ . (1429 ق). الکافی. قم: دارالحدیث.
مامقانی، عبدالله. (1411 ق). مقباس الهدایه فی علم الدرایه. قم: آل البیت (ع).
نجاشی، احمد بن علی. (1365 ش). رجال النجاشی. قم: جماعه المدرسین/ النشر الاسلامی.
نفیسی، شادی. (1384 ش). علامه طباطبایی و حدیث. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.