آسیب‌شناسی، چالش‌ها و موانع فرهنگ اسلامی با رویکرد قرآنی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

چکیده

فرهنگ اسلامی در عصر حاضر کاستی‌هایی دارد که باید در رفع آنها بکوشد، تا خود را زایا و بارور نماید. برای رسیدن به فرهنگ اسلامی ایده‌آل راهی بس دشوار و موانعی سخت وجود دارد. از میان موانع ریز و درشت می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود. عدم فهم صحیح اسلام، عدم توجه به کارو تلاش و جهل و ناآگاهی. همچنین برای اینکه فرهنگ اسلامی به قدرت و قوت مورد نظر خود برسد، با چالش‌های اساسی مواجه است. امت اسلامی بدون ترس و واهمه، باید با این چالش‌ها روبرو شده و بر آنها چیره گردند. چالش‌های اساسی عبارتند از؛ باز اندیشی نسبت اسلام یا مدرنیته، تهاجم فرهنگی، عدم توان پیش‌بینی حوادث، مقابله با هرگونه افراطی‌گری و تاکید بر عنصر گفتگو، اتّحاد و افزایش قدرت داخلی؛ حل این مسائل باید سریع صورت گیرد. تا زمانی که امت اسلام تکلیف خود را با این مسائل، روشن ننموده است، رسیدن به نقطه ایده‌آل، محال و ناممکن خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of the challenges and the obstacles of Islamic culture with the Qur'anic approach

نویسنده [English]

  • Saifali Zahedifar
Assistant professor of Azarbaijan Shahid Madani University
چکیده [English]

Islamic culture to be fertile in the present age has shortcomings that should be resolved. There are too hard work and difficult obstacles to achieve the ideal of the Islamic culture. Among them can be cited as: Lack of correct understanding of Islam, Lack of attention to work,  and ignorance. In addition, Islamic culture to reach its desired strength, faces fundamental challenges. Islamic nation without fear must face these challenge and overcome them. Major challenges include rethinking the relation between Islam and modernity, Cultural Invasion, unability to predict events, opposition with any extremism and emphasis on the conversation and unity and increasing internal power. These issues must be resolved quickly. As long as the Muslim nation has not come over with these issues, achieving an ideal spot would be impossible.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Culture
  • Unity
  • Futures studies
  • Cultural Invasion

v قرآن کریم، ترجمه فولادوند.

v نهج‌البلاغه، ترجمه و شرح فیض الاسلام.

v   آلبانی، محمد ناصرالدین، 1402ق ، منزلة السنة فی الاسلام، بیروت: دارالمکتب الاسلامی.

v   ابن درید، ابوبکر محمدبن‌الحسن، 1987م، جمهرة اللغة. رمزی منیر بعلبکی، بیروت- لبنان: دارالعلم للملایین، الطبعة الأولى.

v   ابن ماجه، 1418ق، السنن، تحقیق بشار عواد معروف، بیروت: دار الجیل.

v   ابن منظور، محمد بن مکرم، 1405ق، لسان العرب، قم: ادب الحوزه.

v   استرآبادی، محمدامین، 1415ق، الفوائد المدنیة، قم: انتشارات جامعه مدرسین.

v       الهی بخش، خادم حسین، 1409ق، القرآنیون و شبهاتهم حول السنة، الطائف: مکتبة الصدّیق.

v   ترمذی، محمد بن عیسی، 1418ق، السنن، تحقیق بشار عواد معروف، بیروت: دار الجیل.

v   حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، 1398ق، المستدرک علی الصحیحین، بیروت: دارالفکر.

v   حکیمی، محمدرضا، محمد و علی، 1368 ش، الحیاة، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

v   حنفی، حسن، 1409ق، علم الاستغراب، قاهره: دار الشروق.

v   خوئی، سیدابوالقاسم، 1382ش، البیان فی تفسیر القرآن، قم: مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی.

v   راغب اصفهانی، حسین، 1412 ق، مفردات ألفاظ القرآن، سوریه: دار العلم.

v   الزبیدی، محمّد مرتضى، 1406ق، تاج العروس من جواهر القاموس، لبنان: دار مکتبة الحیاة، الطبعة الأولى.

v   سبحانی، جعفر، 1421، الحدیث النبوی بین الروایة و الدرایة، قم، انتشارات موسسه امام صادق (ع).

v   سیوطی، جلال‌الدین، 1404ق، الدّر المنثور فی تفسیر المأثور، قم: نشر کتابخانه آیت الله مرعشی.

v   صادقی تهرانی، محمّد، 1434ق، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن و السنة، بیروت، الأمیرة لطباعة و النشر.

v   صدوق، محمدبن علی بن بابویه، 1403هـ ق، الخصال، قم: انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه، چاپ دوم.

v   طباطبائی، محمّدحسین، 1417ق، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامى مدرسین حوزه علمیه.

v   طریحى، فخرالدین، 1375ش، مجمع البحرین، تهران: مرتضوی.

v   فضل الله، سید محمّد حسین، 1419ق، من وحی القرآن، بیروت: دار الملاک.

v   مجلسی، محمدباقر، 1403هـ ق، بحارالانوار بدرر أخبار الأئمة الاطهار، بیروت- لبنان: دار احیاء التراث، موسسة الوفاء، الطبعة الثانیة.

v   مصطفوى، حسن، 1374ش، التّحقیق فی کلمات قرآن الکریم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.

v   مظفر، محمدرضا، 1421ق، اصول الفقه، قم: انتشارات جامعه مدرسین.

منابع و مآخذ فارسی:

v   آشوری، داریوش، ١٣٩٣ ش، تعریفها و مفهوم فرهنگ، تهران: آگاه، چاپ پنجم.

v   ادوارد کورنیش، 1388ش، آینده پژوهی پیشرفته، نگاهی ژرف به اصول، مبانی و روش‌های آینده پژوهی، ترجمه سیاوش ملکی‌فر، تهران: اندیشکده آصف.

v   جرالد بلیک، 1369ش، جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال آفریقا، ترجمه دکتر میرحیدر، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.

v   جعفری، محمدتقی، 1386ش، فرهنگ پیرو فرهنگ پیشرو، تهران: موسسه تدوین و نشرآثار علّامه جعفری، چاپ سوم.

v   جوادی آملی، عبدالله، 1381ش، شریعت در آیینه معرفت، قم: نشر اسراء.

v   روح‌الامینی، محمود، 1372ش، زمینه فرهنگشناسی تألیفی در انسانشناسی فرهنگی و مردمشناسی، تهران: عطار، چاپ سوم.

v   شرفی، عبدالمجید، 1383ش، اسلام و مدرنیته، ترجمه مهدی مهریزی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول.

v   قرائتی، محسن، 1388ش، تفسیر نور، تهران: ناشر مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.

v   قرشى، سیدعلى‌اکبر، 1378ش، قاموس القرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیة، چاپ هشتم.

v   کلینى، محمدبن‌یعقوب، 1407هـ ق، اصول کافى، با ترجمه آیة الله شیخ محمدباقر کمره‌اى، قم: انتشارات اُسوه، چاپ اعتماد.

v   متز، آدام، 1369، تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری، ترجمه علیرضا ذکاوتی، تهران انتشارات علمی فرهنگی.

v   مکارم شیرازى، ناصر، 1368ش، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ ششم.

v   میرسپاسی، علی، 1384ش، تاملی در مدرنیته ایرانی، ترجمه جلال توکلیان، تهران: طرح نو.

v   نصر، سیدحسین، 1385ش، جوان مسلمان و دنیای متجدد، تهران: طرح نو.

v   نصیری، مهدی، 1387ش، اسلام و تجدد، تهران: انتشارات کتاب صبح.

v   وثوقی، منصور، ١٣٩١ش، مبانی جامعه شناسی، تهران: بهینه، چاپ بیست و دوّم.

v   یثربی، سیدیحیی، 1387ش، تفسیر روز، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ اول.

مجلات:

v رهنمائی، احمد، 1389 ش، «آسیب‌شناسی فرهنگی»، نشریه معرفت، شماره 30، ص 26.

v   ممتحن، مهدی، 1390ش، «علل انحطاط فرهنگی از دیدگاه قرآن»، فصلنامه مطالعات قرآنی، شماره 5، (ص145-172).

v   مهرگان، نادر، پاییز 1391ش، «مجله رفاه اجتماعی»، تهران: شماره 46، ( ص 29 تا 56).

سایت‌ها:

v   پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظّم رهبری، http://www.leader.ir

v   سایت بنیاد بین‌المللی علوم وحیانی اسراء،http://www.portal.esra.ir

v   سایت خبرگزاری فارس. http://www.farsnews.com