تجلّی اخلاق فردی در سوره قصص

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

2 دانشجو دکتری تفسیر تطبیقی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآنی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

چکیده

در این پژوهش به بررسی فضایل اخلاق فردی در سوره قصص پرداخته شد. از داستان حضرت موسی (ع) و سایر افراد مطرح در سوره، نکات بسار مهمی در بُعد اخلاق فردی قابل برداشت است. از نکات اخلاقی استنباط شده از اعمال موسی (ع) می­توان به فضایلی همچون اخلاص در نیت، شکرگزاری، شجاعت، امیدواری و دعا را نام برد. از فضایل اخلاقی سایر افراد مطرح در داستان، می­توان به رازداری مادر و خواهر موسی (ع) که سال‌ها راز او را کتمان کردند، اشاره کرد که این کار جان موسی (ع) را حفظ کرد و «حیاء» را به عنوان بارزترین ویژگی اخلاقی دختران شعیب (ع) عنوان کرد که در نحوه حرکت و نوع سخن گفتن آنان با موسی (ع) نمود یافته است. همچنین فضایل اخلاقی دیگری چون، اعراض از لغو، شکیبایی در برابر مصایب و نیکوکاری از سوره مبارکه قصص برداشت می‌شود که شناخت و آراسته شدن به این فضایل در نیل به سعادت دنیوی و اخروی موثر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Expression of individual morality in Surah Al-Qasas

نویسندگان [English]

  • Hamid Moammadi Rad 1
  • Mortaza Sazjini 2
  • Zinolabedin Ghaffari 3
1 Assistant professor at University of Quranic Sciences
2 Ph. D. candidate of comparative Exegesis of Quran at University of Quranic Sciences
3 M. A. of Quranic Sciences, University of Quranic Sciences
چکیده [English]

 In this study, individual moral virtues were surveyed in Surah Al-Qasas. One can infer very important points in the individual moral dimension from the story of Moses (AS) and others discussed in the Surah. From the moralities inferred from acts of Moses one can point to such good virtues like sincerity, gratitude, courage, hope and pray. From the moral virtues of others involved in the story one can name the secrecy of Moses’ mother and sister, who for years kept his secret and saved his life. The prudency and decency of the girls of Shoaib is inferred from the way they moved and spoke with Moses.
Other moral virtues such as abandonment of saying what is nonsense and useless, patience for problems and also charity can be inferred from the stories of the Surah and understanding and practicing these virtues will result in achieving happiness in this world and the hereafter.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Musa
  • daughters of Shoaib
  • stories
  • morals
  • virtues and vices of individual morality
قرآن کریم. ترجمه محمد مهدی فولادوند، (1418ق)، تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامى.

ابن منظور، محمد بن مکرم، (1416ق)، لسان العرب، ج1، بیروت: دار احیاء التراث العربی.

بید هندی باقری، ناصر، (1363ش)، گنج حکمت یا احادیث منظوم، قم: کتاب فروشی و نشر روح.

بیگی، روح الله، (1389ش)، ارزشهای اجتماعی در قرآن، قم: اسوه.

حائری تهرانی، میر سیدعلی، (1377ش)، مقتنیات الدررو ملتقطات الثمر، ج8، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

حرانی، ابن شعبه، (1404ق)، تحف العقول، قم: موسسه انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

حسینى همدانى، محمد حسین‏، (1404)، انوار درخشان در تفسیر قرآن، ج12، ‏تهران‏: کتابفروشى لطفى.

حسینی زبیدی، محمدمرتضى، (1414ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت: دارالفکر.

حقی بروسوی، اسماعیل، (بی‌تا)، تفسیر روح‌البیان، ج6، بیروت: دارالفکر.

دانشمندی، مرتضی، (1378ش)، بشارت، قم: مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، شماره 11.

دراز، محمد عبدالله، (1387ش)، آیین اخلاق در قرآن، مشهد: آستان قدس رضوى.

راغب اصفهانى، حسین بن محمد، (1412ق)، مفردات ألفاظ القرآن، بیروت: دار القلم.

صدر المتألهین، محمد بن ابراهیم صدر الدین شیرازى‏، (1383ق)، اسفار اربعة، تهران: دار المعارف الاسلامیه.

طباطبایى، محمدحسین، (1374ش)، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، ج16، قم: دفتر انتشارات اسلامی، پنجم.

طیب، سید عبدالحسین،(1369ش)، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج10، تهران: انتشارات اسلام.

عبداللهیان، محمد،(1382ش)، بشارت، شماره36، قم: مؤسسه معارف اسلامی امام رضا (ع).

غزالى، ابو حامد، (1402 ق)، احیاء العلوم‏ (الاحیاء)، بیروت: دار المعرفة.‏

فتحعلی خانی، محمد، (1389ش)، آموزه­های بنیادین علم اخلاق، قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، سوم.

قرائتی، محسن، (1383ش)، تفسیر سوره قصص، تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.

قرشی، سید علی اکبر، (1377ش)، تفسیر احسن الحدیث، ج8، تهران: بنیاد بعثت.

کلینی، محمد بن یعقوب، (1362ش)، اصول کافی، ج2، تهران: اسلامیه، دوم.

مجلسی، محمدباقر، (1404ق)، بحارالانوار الجامعة لدرر أخبار الائمة الاطهار، ج67، بیروت: موسسه الوفاء.

محدثی، جواد،(1390ش)، درسنامه­ی اخلاقی، قم: انتشارات بین‌المللی ترجمه و نشر مصطفی.

محمدی راد، حمید، (1380ش)، بهسازی دل، قم: دارالنشر اسلام.

مدرسى، محمدتقى، (1419ق)، من هدى القرآن، ج9، تهران: دار محبی الحسین.

مرکز فرهنگ و معارف قرآن، (1382ش)، دایرة المعارف قرآن کریم، ج2، قم: بوستان کتاب قم.

مسکویه، ابوعلی، (1375ش)، کیمیای سعادت، ترجمه: میرزاابوطالب زنجانی، تصحیح ابوالقاسم امامی، تهران: نقطه.

مصباح‌یزدی، محمدتقی، (1376ش)، اخلاق در قرآن، ج1، قم: نشر مؤسسه­ی آموزشی امام خمینی.

معلّمی، حسن، (1388ش)، مبانی و معیارهای اخلاق، قم: مرکز نشر خواهر.

مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، (1374ش)، تفسیر نمونه، ج16، تهران: دارالکتب الاسلامیة.

مکارم شیرازی، ناصر، (1381ش)، اخلاق در قرآن، ج1، قم: مدرسه­ی امام علی ابن ابی طالب (ع)، سوم.

موسوی لاری، مجتبی، (1347ش)، بررسی مشکلات اخلاقی و روانی، تهران: انتشارات صدر، دوم.

نوری، حسین، (1408ش)، مستدرک الوسائل، ج11، قم: مؤسسه آل بیت.

هیئت، محمدامین، (1380ش)، اخلاق اسلامی، قم: دارالانصار.