معناشناسی «قول حسن» در قرآن کریم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 فرهنگی / آموزش و پرورش

2 استادیار دانشکده علوم قرآنی مراغه

چکیده

نعمت گفتار، اصلی‌ترین وسیله ارتباط بین انسان‌ها و طبیعی‌ترین راه بیان انتقال اندیشه‌ها و مقاصد آدمی است.اما این نعمت و توانایی خدادادی، هم می‌تواند در مسیر حق به کار گرفته شود و هم در مسیر باطل؛ لذا، انسان با گفتار نیکو و حق می‌تواند سعادت خود را در هر دو جهان به دست آورد و بر عکس با سخن نکوهیده و باطل موجب خواری خود در دنیا و عذابش در آخرت گردد.این دلیل، انسان را ملزم می‌نماید تا همواره سخنی بگوید که تأثیر مثبت در اندیشه، کلام و کردار خود و دیگران داشته باشد. قرآن کریم و روایات معصومین(ع) به خوبی، این ویژگی‌ها را برای گفتار نیک و اثر بخش بیان داشته است. پژوهش حاضر با استفاده از این دو گوهر گرانبها اقسام قول حسن و آثار فردی و اجتماعی آن را بیان کرده تا در زندگی روزمره بیشتر مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


قرآن کریم؛ با ترجمه ابوالفضل بهرام‌پور.

نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی؛ (1390ش)،  قم: انتشارات پیام مقدس.

ابن فارس، احمد؛ (1404ق)، معجممقاییساللغه، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.

ابن منظور، محمد بن مکرم؛ (1414ق)، لسانالعرب، بیروت: نشردار صادر.

اشکوری، محمد بن علی؛ (1090ق)، تفسیرشریفلاهیجی، تهران: نشر داد.

آمدی، عبد الواحد بن محمد؛ (1366ش)، تصنیفغررالحکم، ترجمه درایتی، قم: العلوم الاسلامی.

بلخی، سلیمان؛ (1423ق)، تفسیرمقاتل، بیروت: داراحیاء التراث العربی.

بحرانی، سید هاشم؛ (1416ق)، البرهانفیتفسیرالقرآن، تهران: بنیاد بعثت.

بلاغی، محمد جواد؛ (1420ق)، الاءالرحمنفیتفسیرالقرآن، تهران: بنیاد بعثت.

جوادی آملی، عبدا لله؛ (1364ش)، تفسیرموضوعیقرآنمجید، تهران: نشر رجا.

حسینی‌شیرازی، سیدمحمد؛ (1423ق)، تبیینالقرآن، بیروت: دارالعلوم.

 دهخدا، علی اکبر؛ (1348ش)، لغت‌نامهدهخدا، تهران: دانشگاه تهران.

 رازی، فخرالدین محمد بن عمر؛ (1423ق)، التفسیرالکبیر (مفاتیحالغیب)، بیروت: دار احیاء التراث العربی.

راغب اصفهانی، حسین؛ (1388ش)، مفرداتالفاظقرآن، ترجمه مصطفی رحیمی‌نیا، تهران: نشرسبحان.

رضایی اصفهانی، محمدعلی؛ (1387ش)، کتاب تفسیر مهر، قم: پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآنی.

زمخشری، جار الله محمود بن عمر؛ (1416ق)، الکشاف، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.

 سبزواری نجفی، محمد بن حبیب؛ (1419ق)، ارشادالاذهانفیتفسیرالقرآن، بیروت: دار المعارف.

 سورآبادی، عقیق بن محمد؛ (1380ش)، تفسیرسورآبادی، تهران: فرهنگ نشر.

 شریعتمداری، جعفر؛ (1372ش)، شرحوتفسیرلغاتقرآنبراساستفسیرنمونه، مشهد: نشرآستان قدس رضوی                        .

شیرازی، سید محمد حسینی؛ (1423ق)، تفسیرتبیینالقران، بیروت: دار العلوم.

صافی، محمود بن عبد الرحیم؛ (1418ق)، الجدولفیاعرابالقرآن، بیروت: دارالرشید.

صدوق، محمد بن علی بن حسین؛ (1361ش)، الخصال، ترجمه محمد باقر کمره‌ای، قم: انتشارات جامعه مدرسین.

 طالقانی، محمود؛ (1345ش)، پرتویازقرآن، تهران: شرکت سهامی انتشار.

طباطبایی، محمدحسین؛ (1373ش)، المیزانفیتفسیرالقرآن، ترجمه محمدباقر موسوی همدانی قم: انتشارات جامعه مدرسین.

طبرسی، فضل بن حسن؛ (1378ش)، تفسیرجوامعالجامع، ترجمه احمد امیری شاد مهری، مشهد: آستان قدس رضوی.

 ــــــــــــــــــ ؛ (1372ش)، مجمعالبیانفیتفسیرالقرآن، با مقدمه محمدجواد بلاغی، تهران: انتشارات ناصرخسرو.

 طوسی، محمدبن حسن؛ (بی‌تا)، التبیانفیتفسیرالقرآن، بیروت: دارحیاء التراث العربی.

 طیب، عبد الحسین؛ (1378ش)، الطیبالبیان، تهران: انتشارات اسلام.

 قرشی، علی‌اکبر؛ (1371ش)، قاموسقرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

 کلینی، محمد بن یعقوب؛ (1365ش)، الکافی، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

مجلسی، محمدباقر؛ (1361ش)، بحارالانوار، بیروت: داراحیااءالتراث العربی.

محمدی ری شهری، محمد؛ (1377ش)، میزانالحکمه، ترجمه محمدرضا شیخی، قم: انتشارات دارالحدیث.

مدرسی، محمدتقی؛ (1377ش)، تفسیرهدایت، مشهد: نشرآستان قدس رضوی.

مصطفوی، حسن؛ (1380ش)، تفسیرروشن، تهران: مرکزنشرکتابتهران.

 ـــــــــــــ؛ (1360ش)، التحقیقفیکلماتالقرآنالکریم، تهران: نشر کتاب.

 معرفت، محمد هادی؛ (1391ش)، تفسیرومفسران، قم: انتشارات تمهید.

 مغنیه، محمد جواد؛ (1378ش)، تفسیرالکاشف، ترجمه موسی دانش، قم، بوستان کتاب.

 مکارم شیرازی، ناصر؛ (1385ش)، تفسیرنمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

میبدی، ابوالفضل رشیدالدین؛ (1371)، کشف‌الاسراروعده‌الابرار، تهران: انتشارات امیرکبیر.